Bir İnsanlık Dışı Deney: Tuskegee Frengi

Arkadaşlar merhaba, bu gün insanlık dışı bir deneyi sizlere aktarıyor olacağım. Bilin bakalım kim yapmış. Tabi ki ABD. Hep söylediğim bir şey var. Evet hastalıkların araştırılması, sonuçlarının doğru analiz edilmesi, hangi ilacın hangi aşamada nasıl tepkilediği ve hastalığın doğru tedavisinin bulunması için yapılıyor. Ama insani boyutu kısmında sıkıntı var. sırf bu deneyde 400 afro amerikalı vatandaşa hastalık bile isteye bulaştırılmış. Detayları aşağıda.

frengi deneyi ile ilgili görsel sonucu

Frengi (Sifiliz), spiroket bakterisi Treponema pallidum pallidum alttürünün sebep olduğu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Bulaşmanın başlıca rotası cinsel temastır; aynı zamanda anneden cenine, hamilelik ya da doğum sırasında bulaşabilir, bu doğuştan gelen frengi ile sonuçlanır. Treponema pallidum ile alakalı olarak insanlarda görülen diğer hastalıklar arasında veremdutu (pertenue alttürü), pinta(carateum alttürü) ve endemik frengi (endemicum alttürü) bulunmaktadır.

frengi deneyi ile ilgili görsel sonucu

Amerikalı bilim adamları 1932 yılında ABD’de hızla yayılan frengi hastalığına çare bulabilmek için, korkuç deneylere girişmişlerdi.

Frengi hastalığının tedavi sürecinde bu etik olmayan deneyle bir devletin karanlık yüzünü görmüş oluyoruz. Tuskegee ve Guatemela frengi çalışması, ABD’nin tıbbi etik uygulaması tartışmalı olan en bilindik vakalarından biridir.

frengi deneyi ile ilgili görsel sonucu

Çalışma, frenginin yaygın bir sorun olduğu ve güvenli ve etkili bir tedavinin bulunmadığı 1932 yılında Tuskegee/Alabama’da ve Guetamala’da yapılmıştır.

Doktorların frengiyi antibiyotikle çözebilir miyiz sorusunu kendilerine sormaları üzerine 1932 yılında gerçekleşen bir deney başlamıştır. Amerikan Sağlık Servisi, Büyük Buhran dönemindeki gariban halkı tedavi edeceklerini açıklar. Ücretsiz tedavi adı altında Tuskegee’deki yaklaşık 600 Afrika kökenli Amerikalı gariban çiftçi bu programa tabi tutulur. 399’unda frengi vardır, 201’i ise sağlıklıdır.

frengi deneyi ile ilgili görsel sonucu

Bu insanların hiçbiri frengi olduğunu bilmiyordu. Sadece kan testi yapılacağı söylenmişti.

ABD hükümeti; 1946 ve 1948 yılları arasında Guatemala’da 1300 asker, mahkûm ve akıl hastasına, deneklerin bilgilendirilmiş onamları* olmadan frengi ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıkları bulaştırmıştır.

frengi deneyi ile ilgili görsel sonucu

Frengili hayat kadınlarını bilinçli şekilde mahkumların arasına ve askeri kamplara bırakan Amerika, hastalığın fuhuş yoluyla dağılmasına sebep oldu.Bu şekilde istediklerini tam anlamıyla elde edemeyince ise deneklere aşı yapmaya başladılar.Araştırmacılar, frengi bakterisini erkeklerin penislerine, kollarına ve yüzlerine enjekte etmişlerdi.

1947 yılı itibariyle penisilinin frenginin etkin bir ilacı olduğu kanıtlanmıştı.

Penisilin, hastalığı tedavi etmek için yaygın biçimde kullanılmaktaydı. Fakat çalışmayı yürütenler, frengi testi yapılan deneklere penisilin vermemiştir.

İlgili resim

Hasta etme işleminden sonraki süreçte, deneklerin 3’te 1’i hiç tedavi edilmedi ve ölüme terk edildiler.Deneyin amacı, hastalığın başlangıçtan ölüme kadarki sürecini izleme ve ölüm sonrası otopsi yapabilmekti. Tuskegee bölgesinde 1950’lerde hastalığın tedavisi bulunmasına rağmen hastanelerde insanların tedavi edilmemeleri emri verilmiştir.

Amaç, hastalığın uzun vadede incelenmesiydi ancak hiçbir hastanın denek olduklarından haberleri yoktu. Yaşamaları mümkünken araştırma uğruna hayatlarını kaybetmişlerdir. 1932’den 1972’ye kadar süren deneylerde 400 kadar Afroamerikalı insanın öldüğü tahmin ediliyor.

İlgili resim

Bu deney çok büyük tartışmalara sebep olmuştur çünkü 1947 yılında penisilinin frengi hastalığında uygulanmasının standartlaştırılmasından sonra bile bu insanları iyileştirmek yerine hastalığın vücuttaki yayılımını görmek için penisilin aşısını uygulamamak tam bir cinayettir.

1972 yılına kadar devam eden bu uygulamada hastaların bölge dışına çıkmaması ve başka bir frengi kliniğine gitmemeleri tembih edilmiştir. Çünkü başka bir yere gitseler penisilin ile tedavi edileceklerdir.

bill clinton frengi deneyi ile ilgili görsel sonucu

New York Times’ta konuyla ilgili makale çıkana kadar gizli kalan deney, makalenin ardından ulusal skandala dönüşmüştür. Skandala dönüşünce bu gibi tıbbi araştırmalarda etik prensiplerle ilgili önemli kararların alınmasına öncülük etmiştir. Bazı kişilerin aklında şöyle bir düşünce belirebilir: Bu deneyler yapılmasaydı frengi yüzünden dünya çapında çok daha fazla insan ölebilirdi.

Belki öyle ama o insanların üzerinde yapılan deney hakkında yalan söylenmişti, hiçbirinin rızası yoktu ve yaşam hakları ellerinden alınmıştı. Emin olun, bu deneyin Nazilerin korkunç deneylerinden hiçbir farkı yoktu.

bill clinton frengi deneyi ile ilgili görsel sonucu

1997’de Bill Clinton, Tuskegee halkından bu deneyler sebebiyle özür dilemişti.

Ekim 2010’da ABD bu deneyleri gerçekleştirdiği için Guatemala’dan Hillary Clinton aracılığıyla geç de olsa resmi olarak özür dilemiştir.